Ο πόνος στα μάτια και η ζαλάδα είναι συμπτώματα που αντιμετωπίζουν συχνά πολλοί ασθενείς και είναι λογικό να προκαλούν ανησυχία, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται ξαφνικά ή επιμένουν.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο συγκεκριμένος συνδυασμός μπορεί να σχετίζεται με οπτική κόπωση, ξηροφθαλμία ή αδιόρθωτα διαθλαστικά σφάλματα. Ωστόσο, όταν ο πόνος στα μάτια συνοδεύεται από ζαλάδα, είναι σημαντικό να πραγματοποιείται προσεκτικός οφθαλμολογικός έλεγχος, ώστε να αποκλειστούν παθήσεις που ενδέχεται να επηρεάζουν την όραση ή τη συνολική λειτουργία του οφθαλμού.
Τι μπορεί να σημαίνει όταν συνυπάρχουν πόνος στα μάτια και ζαλάδα
Ο πόνος στα μάτια και η ζαλάδα συνδοαστηκά δεν αντιστοιχούν απαραίτητα σε μία συγκεκριμένη πάθηση. Πρόκειται για δύο συμπτώματα που μπορεί να εμφανίζονται ταυτόχρονα, είτε λόγω οφθαλμολογικής καταπόνησης είτε στο πλαίσιο άλλων καταστάσεων που επηρεάζουν την οπτική άνεση και τη γενικότερη αίσθηση ισορροπίας του ασθενούς.
Σε αρκετές περιπτώσεις, όταν κάποιος αναφέρει πόνο στα μάτια και ζαλάδα, η αιτία σχετίζεται με πολύωρη χρήση οθονών, δυσκολία στην εστίαση ή κόπωση του οπτικού συστήματος. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στις οποίες τα συμπτώματα συνοδεύονται από θολή όραση, πονοκέφαλο, φωτοευαισθησία ή αίσθημα πίεσης στην οφθαλμική περιοχή, γεγονός που απαιτεί πιο αναλυτική διερεύνηση.
Συχνότερα αίτια
Οπτική κόπωση
Η παρατεταμένη χρήση υπολογιστή, κινητού τηλεφώνου ή tablet αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες οπτικής καταπόνησης. Όταν τα μάτια παραμένουν για πολλές ώρες προσηλωμένα σε κοντινή απόσταση, μπορεί να εμφανιστούν ενόχληση, αίσθημα βάρους, κάψιμο και δυσκολία στην εστίαση. Σε αυτό το πλαίσιο, ο πόνος στα μάτια και η ζαλάδα είναι συμπτώματα που αρκετοί ασθενείς περιγράφουν μετά από πολύωρη εργασία σε οθόνη.
Η οπτική κόπωση συνοδεύεται συχνά από:
-
- θολή όραση
-
- ξηρότητα
-
- πονοκέφαλο
-
- δυσκολία συγκέντρωσης
-
- αίσθημα αστάθειας
Αδιόρθωτα διαθλαστικά σφάλματα
Η μυωπία, η υπερμετρωπία, ο αστιγματισμός και η πρεσβυωπία, όταν δεν έχουν διορθωθεί σωστά, μπορεί να επιβαρύνουν σημαντικά την όραση. Ο ασθενής αναγκάζεται να καταβάλλει συνεχή προσπάθεια για να εστιάσει καθαρά, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση των οφθαλμών.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο πόνος στα μάτια και ζαλάδα εμφανίζονται συχνότερα κατά την ανάγνωση, την εργασία στον υπολογιστή ή την οδήγηση, ιδιαίτερα όταν η οπτική διόρθωση δεν είναι σωστή ή δεν χρησιμοποιείται καθόλου.
Ξηροφθαλμία
Η ξηροφθαλμία αποτελεί μία πολύ συχνή αιτία οφθαλμικής δυσφορίας. Όταν η οφθαλμική επιφάνεια δεν ενυδατώνεται επαρκώς, μπορεί να εμφανιστούν κάψιμο, αίσθημα ξένου σώματος, ερεθισμός και διαλείπουσα θόλωση της όρασης. Σε ορισμένους ασθενείς, αυτή η συνεχής οπτική ενόχληση μπορεί να συνοδεύεται και από αίσθημα ζάλης, ιδιαίτερα όταν η όραση παραμένει ασταθής για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Κεφαλαλγία ή ημικρανία
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πόνος δεν προέρχεται από τον ίδιο τον οφθαλμό, αλλά εντοπίζεται γύρω ή πίσω από τα μάτια στο πλαίσιο κεφαλαλγίας ή ημικρανίας. Όταν συμβαίνει αυτό, μπορεί να συνυπάρχουν φωτοευαισθησία, ναυτία, θολή όραση και αίσθημα ζάλης. Έτσι, ο πόνος στα μάτια και η ζαλάδα μπορεί να αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης συμπτωματολογίας και όχι αποκλειστικά οφθαλμολογικό πρόβλημα.
Άλλες οφθαλμολογικές καταστάσεις
Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου ο συνδυασμός των συμπτωμάτων χρειάζεται πιο προσεκτική διερεύνηση, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από ερυθρότητα, έντονη δυσφορία, αιφνίδια μείωση της όρασης ή αίσθημα πίεσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο πόνος στα μάτια και ζαλάδα δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα μόνο στην κούραση, αλλά να αξιολογούνται από οφθαλμίατρο.
Πότε χρειάζεται άμεσος οφθαλμολογικός έλεγχος
Όταν ο πόνος στα μάτια και η ζαλάδα εμφανίζονται περιστασιακά μετά από κόπωση ή πολύωρη χρήση οθονών, συνήθως δεν υποδηλώνουν κάτι σοβαρό. Αν όμως τα συμπτώματα είναι έντονα, επιμένουν ή συνοδεύονται από άλλα ενοχλήματα, απαιτείται άμεση εκτίμηση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν συνυπάρχουν:
-
- αιφνίδια θόλωση της όρασης
-
- έντονη ερυθρότητα
-
- διπλωπία
-
- ναυτία ή έμετος
-
- φωτοευαισθησία
-
- ισχυρός πονοκέφαλος
-
- αίσθημα πίεσης μέσα στο μάτι
-
- ιστορικό τραυματισμού
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο συνδυασμός πόνου στα μάτια και ζαλάδας πρέπει να διερευνάται χωρίς καθυστέρηση, ώστε να αποκλειστούν καταστάσεις που μπορεί να απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.
Πώς γίνεται η διερεύνηση
Η διερεύνηση ξεκινά με αναλυτικό ιστορικό και πλήρη οφθαλμολογική εξέταση. Ο οφθαλμίατρος αξιολογεί τη διάρκεια και τη συχνότητα των συμπτωμάτων, τις συνθήκες υπό τις οποίες εμφανίζονται, καθώς και το αν συνοδεύονται από θολή όραση, ερυθρότητα ή κεφαλαλγία.
Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:
-
- μέτρηση οπτικής οξύτητας
-
- διαθλαστικό έλεγχο
-
- βιομικροσκόπηση
-
- αξιολόγηση της οφθαλμικής επιφάνειας
-
- μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης, όπου ενδείκνυται
-
- εξέταση του βυθού
Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να διευκρινιστεί αν ο πόνος στα μάτια και η ζαλάδα οφείλονται σε λειτουργική επιβάρυνση, όπως η οπτική κόπωση, ή αν υπάρχει υποκείμενη παθολογία που απαιτεί ειδική αντιμετώπιση.
Μπορεί να ευθύνεται η πολύωρη χρήση οθονών;
Ναι, σε πολλούς ασθενείς η πολύωρη χρήση ψηφιακών συσκευών αποτελεί βασικό επιβαρυντικό παράγοντα. Ο μειωμένος βλεφαρισμός, η παρατεταμένη προσήλωση και η συνεχής προσπάθεια εστίασης μπορεί να οδηγήσουν σε ξηροφθαλμία και έντονη οπτική καταπόνηση. Έτσι, δεν είναι σπάνιο ο πόνος στα μάτια και ζαλάδα να εμφανίζονται μετά από πολλές ώρες μπροστά σε οθόνη.
Παρόλα αυτά, όταν τα συμπτώματα επανέρχονται συχνά ή δεν υποχωρούν με ξεκούραση, είναι σωστό να προηγείται οφθαλμολογικός έλεγχος και να μην θεωρείται αυτονόητο ότι πρόκειται μόνο για κούραση.
Τι μπορεί να βοηθήσει μέχρι να γίνει η εξέταση
Μέχρι να πραγματοποιηθεί η οφθαλμολογική αξιολόγηση, μπορούν να ληφθούν ορισμένα απλά μέτρα που βοηθούν στη μείωση της οπτικής επιβάρυνσης. Σε περιπτώσεις όπου ο πόνος στα μάτια και η ζαλάδα σχετίζονται με κούραση ή παρατεταμένη χρήση οθονών, συχνά βοηθούν:
-
- τα συχνά διαλείμματα από κοντινή εργασία
-
- ο σωστός φωτισμός του χώρου
-
- η επαρκής ενυδάτωση
-
- το συχνό ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων
-
- η σωστή χρήση γυαλιών ή άλλης οπτικής διόρθωσης
-
- η αποφυγή τριψίματος των ματιών
Αν όμως τα συμπτώματα είναι έντονα ή εμφανίζονται ξαφνικά, η ιατρική εκτίμηση δεν πρέπει να αναβάλλεται.
Ο πόνος στα μάτια και ζαλάδα είναι ένας συνδυασμός συμπτωμάτων που μπορεί να σχετίζεται με απλές αιτίες, όπως η οπτική κόπωση, η ξηροφθαλμία ή τα αδιόρθωτα διαθλαστικά σφάλματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να απαιτείται πιο αναλυτική διερεύνηση, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επιμένουν, υποτροπιάζουν ή συνοδεύονται από διαταραχές της όρασης. Η Δρ. Δήμητρα Πορτάλιου, Χειρουργός Οφθαλμίατρος – Οφθαλμοπλαστικός, αξιολογεί εξατομικευμένα κάθε περιστατικό, με στόχο τη σωστή διάγνωση και την επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης, ανάλογα με την αιτία και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.
Συχνές ερωτήσεις
1. Μπορεί η ξηροφθαλμία να προκαλεί πόνο στα μάτια και ζαλάδα;
Ναι. Η ξηροφθαλμία μπορεί να προκαλέσει κάψιμο, ερεθισμό, αίσθημα δυσφορίας και διαλείπουσα θόλωση της όρασης. Όταν η όραση δεν παραμένει σταθερή, ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν παράλληλα και αίσθημα ζάλης ή οπτικής κόπωσης.
2. Μπορεί η πολύωρη χρήση οθονών να ευθύνεται για τα συμπτώματα;
Ναι. Η παρατεταμένη χρήση ψηφιακών συσκευών μπορεί να οδηγήσει σε ψηφιακή οπτική κόπωση, με συμπτώματα όπως θολή όραση, βάρος στα μάτια και ενόχληση κατά την εστίαση. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι πιθανό να εμφανιστούν πόνος στα μάτια και αίσθημα ζάλης, ιδιαίτερα μετά από πολλές ώρες εργασίας σε οθόνη.
3. Πότε ο πόνος στα μάτια και η ζαλάδα χρειάζονται άμεση εκτίμηση;
Άμεσος έλεγχος χρειάζεται όταν τα συμπτώματα συνοδεύονται από έντονο πόνο, σημαντική ερυθρότητα, φωτοευαισθησία, θόλωση ή μείωση της όρασης, ναυτία ή έμετο. Αυτά τα σημεία μπορεί να υποδηλώνουν κατάσταση που απαιτεί επείγουσα οφθαλμολογική αξιολόγηση.
4. Μπορεί να ευθύνονται τα αδιόρθωτα διαθλαστικά σφάλματα ή τα λάθος γυαλιά;
Ναι. Η συνεχής προσπάθεια του ματιού να εστιάσει σωστά μπορεί να προκαλέσει οπτική κόπωση, ενόχληση και πόνο γύρω από τα μάτια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή η επίμονη καταπόνηση συνοδεύεται και από ζάλη ή πονοκέφαλο, ιδιαίτερα σε πολύωρη κοντινή εργασία.
5. Σημαίνει πάντα ότι υπάρχει σοβαρό οφθαλμολογικό πρόβλημα;
Όχι απαραίτητα. Ο πόνος στα μάτια και η ζαλάδα μπορεί να σχετίζονται με συχνές και λιγότερο ανησυχητικές αιτίες, όπως η οπτική κόπωση ή η ξηροφθαλμία. Παρ’ όλα αυτά, όταν τα συμπτώματα επιμένουν, υποτροπιάζουν ή συνοδεύονται από αλλαγές στην όραση, χρειάζεται οφθαλμολογική εκτίμηση για να αποκλειστούν πιο σοβαρές παθήσεις.