Το πρήξιμο κάτω από τα μάτια είναι ένα συχνό πρόβλημα, το οποίο μπορεί να εμφανιστεί παροδικά μετά από έλλειψη ύπνου ή κατακράτηση υγρών, αλλά και να παραμένει λόγω ανατομικών μεταβολών στην περιοχή των κάτω βλεφάρων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, συνοδεύεται από ερυθρότητα, κνησμό, πόνο ή δακρύρροια, στοιχεία που μπορεί να υποδηλώνουν φλεγμονή ή άλλη οφθαλμολογική πάθηση.
Η σωστή αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να διακρίνεται το προσωρινό οίδημα από τις μόνιμες σακούλες κάτω από τα μάτια, οι οποίες συχνά σχετίζονται με χαλάρωση των ιστών και προβολή του περιοφθαλμικού λίπους.
Τι είναι το πρήξιμο κάτω από τα μάτια;
Με τον όρο πρήξιμο κάτω από τα μάτια περιγράφεται η διόγκωση της περιοχής του κάτω βλεφάρου. Μπορεί να οφείλεται σε συσσώρευση υγρού στους ιστούς, σε φλεγμονή ή σε ανατομικές μεταβολές που εμφανίζονται σταδιακά με την ηλικία.
Το οίδημα μπορεί να είναι:
- παροδικό ή επίμονο,
- μονόπλευρο ή αμφοτερόπλευρο,
- ανώδυνο ή επώδυνο,
- ήπιο ή έντονο,
- με ή χωρίς ερυθρότητα και διαταραχές της όρασης.
Η εμφάνισή του δεν οφείλεται πάντοτε σε αισθητικό πρόβλημα. Το οίδημα των βλεφάρων έχει ευρύ φάσμα αιτιών, το οποίο περιλαμβάνει αλλεργικές, φλεγμονώδεις, λοιμώδεις, τραυματικές, ηλικιακές και συστηματικές καταστάσεις.
Πρήξιμο ή σακούλες κάτω από τα μάτια;
Παρότι οι δύο όροι χρησιμοποιούνται συχνά ως συνώνυμοι, δεν περιγράφουν πάντα το ίδιο πρόβλημα.
Το πρήξιμο κάτω από τα μάτια συνήθως σχετίζεται με οίδημα και μπορεί να μεταβάλλεται μέσα στην ημέρα. Ενδέχεται, για παράδειγμα, να είναι εντονότερο το πρωί και να υποχωρεί σταδιακά.
Οι σακούλες κάτω από τα μάτια είναι συχνά περισσότερο σταθερές. Με την πάροδο του χρόνου, η απώλεια ελαστικότητας του δέρματος και η εξασθένηση των υποστηρικτικών ιστών μπορεί να επιτρέψουν στο λίπος του οφθαλμικού κόγχου να προβάλλει προς τα εμπρός. Το αποτέλεσμα είναι μια μόνιμη διόγκωση του κάτω βλεφάρου, η οποία δεν υποχωρεί πλήρως με ξεκούραση ή τοπικά μέτρα.
Ποια είναι τα συχνότερα αίτια;
Κατακράτηση υγρών και καθημερινές συνήθειες
Το προσωρινό πρήξιμο μπορεί να είναι εντονότερο μετά το ξύπνημα, επειδή κατά τη διάρκεια του ύπνου τα υγρά συγκεντρώνονται ευκολότερα στους λεπτούς ιστούς γύρω από τα μάτια. Η ανεπαρκής ξεκούραση μπορεί επίσης να κάνει την περιοχή να φαίνεται πιο κουρασμένη και διογκωμένη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το οίδημα είναι συνήθως αμφοτερόπλευρο, δεν συνοδεύεται από έντονο πόνο και τείνει να μειώνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Αλλεργίες και ερεθισμός
Οι αλλεργικές αντιδράσεις μπορούν να προκαλέσουν ανώδυνο οίδημα, κνησμό, δακρύρροια και ερυθρότητα. Καλλυντικά, προϊόντα περιποίησης, αρώματα ή άλλες ουσίες που έρχονται σε επαφή με την περιοφθαλμική περιοχή μπορεί επίσης να προκαλέσουν δερματίτιδα εξ επαφής και πρήξιμο των βλεφάρων.
Το συχνό τρίψιμο των ματιών μπορεί να επιδεινώσει τον ερεθισμό και το οίδημα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει αλλεργική επιπεφυκίτιδα.
Βλεφαρίτιδα και δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων
Η βλεφαρίτιδα αποτελεί φλεγμονή των βλεφάρων και μπορεί να προκαλέσει ερυθρότητα, κνησμό, αίσθημα καύσου, κρούστες στις βλεφαρίδες και πρήξιμο. Η δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων μπορεί επίσης να επηρεάσει τη σταθερότητα της δακρυϊκής στιβάδας και να συνδέεται με ξηροφθαλμία ή υποτροπιάζον χαλάζιο.
Χαλάζιο ή κριθαράκι
Μια εντοπισμένη διόγκωση στο άνω ή κάτω βλέφαρο μπορεί να οφείλεται σε χαλάζιο ή κριθαράκι. Το χαλάζιο συνδέεται με απόφραξη μεϊβομιανού αδένα και συχνά εμφανίζεται ως στρογγυλή, σχετικά ανώδυνη διόγκωση. Αντίθετα, το κριθαράκι είναι συνήθως πιο επώδυνο και ερυθρό.
Φυσιολογικές μεταβολές της ηλικίας
Με την ηλικία, το δέρμα των κάτω βλεφάρων γίνεται λεπτότερο και οι ιστοί που συγκρατούν το περιοφθαλμικό λίπος εξασθενούν. Η προβολή του λίπους, σε συνδυασμό με την περίσσεια ή τη χαλάρωση του δέρματος, δημιουργεί τη χαρακτηριστική εικόνα των σακουλών κάτω από τα μάτια.
Στις περιπτώσεις αυτές, το πρόβλημα είναι κυρίως ανατομικό και συνήθως δεν υποχωρεί πλήρως με κρέμες, ψυχρά επιθέματα ή περισσότερο ύπνο.
Συστηματικές παθήσεις
Σπανιότερα, το επίμονο ή ανεξήγητο οίδημα των βλεφάρων μπορεί να συνδέεται με συστηματικές καταστάσεις, όπως παθήσεις του θυρεοειδούς, των νεφρών ή της καρδιάς. Όταν το πρήξιμο είναι γενικευμένο, εμφανίζεται και σε άλλα σημεία του σώματος ή συνοδεύεται από πρόσθετα συμπτώματα, χρειάζεται ευρύτερη ιατρική διερεύνηση.
Πώς γίνεται η οφθαλμολογική αξιολόγηση;
Η διερεύνηση ξεκινά με τη λήψη αναλυτικού ιστορικού. Ο οφθαλμίατρος εξετάζει πότε εμφανίστηκε το πρήξιμο, αν είναι μόνιμο ή παροδικό, αν αφορά το ένα ή και τα δύο μάτια και αν συνοδεύεται από πόνο, κνησμό, ερυθρότητα, εκκρίσεις ή μεταβολές στην όραση.
Η κλινική εξέταση μπορεί να περιλαμβάνει:
- αξιολόγηση της θέσης και της λειτουργίας των βλεφάρων,
- εξέταση της οφθαλμικής επιφάνειας,
- έλεγχο των μεϊβομιανών αδένων,
- εκτίμηση της χαλάρωσης του δέρματος,
- αξιολόγηση των λιπωδών διαμερισμάτων του κάτω βλεφάρου,
- διερεύνηση πιθανής φλεγμονής, λοίμωξης ή ανατομικής βλάβης.
Η διαφοροδιάγνωση είναι σημαντική, καθώς η ίδια εξωτερική εικόνα μπορεί να οφείλεται σε εντελώς διαφορετικά αίτια και να απαιτεί διαφορετική θεραπεία.
Πώς αντιμετωπίζεται το πρήξιμο κάτω από τα μάτια;
Η αντιμετώπιση καθορίζεται από την αιτία και όχι μόνο από την εμφάνιση της περιοχής.
Παροδικό πρήξιμο
Σε ήπιες περιπτώσεις, μπορεί να βοηθήσουν:
- επαρκής ύπνος,
- ψυχρά επιθέματα για μικρό χρονικό διάστημα,
- αποφυγή τριψίματος των ματιών,
- περιορισμός προϊόντων που προκαλούν ερεθισμό,
- ύπνος με ελαφρά ανύψωση της κεφαλής.
Τα μέτρα αυτά μπορούν να περιορίσουν προσωρινά το οίδημα, αλλά δεν αντιμετωπίζουν τις μόνιμες ανατομικές σακούλες.
Αλλεργία ή φλεγμονή
Όταν το πρήξιμο σχετίζεται με αλλεργία, βλεφαρίτιδα ή άλλη φλεγμονώδη κατάσταση, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει ειδική υγιεινή των βλεφάρων ή κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, ανάλογα με τα ευρήματα. Η εφαρμογή οποιουδήποτε φαρμάκου ή οφθαλμικής σταγόνας πρέπει να γίνεται μόνο μετά από ιατρική εκτίμηση.
Διαβάστε ακόμα: Μεσοθεραπεία στα μάτια: Τι προσφέρει στην περιοφθαλμική περιοχή και πότε ενδείκνυται
Εντοπισμένη βλάβη στο βλέφαρο
Σε περίπτωση χαλαζίου, κριθαρακίου ή άλλης εντοπισμένης διόγκωσης, η αντιμετώπιση εξαρτάται από το είδος, τη διάρκεια και την κλινική εικόνα της βλάβης. Μια διόγκωση που επιμένει, αυξάνεται ή υποτροπιάζει χρειάζεται εξέταση, ώστε να αποκλειστούν άλλες παθήσεις του βλεφάρου.
Πότε το πρήξιμο αντιμετωπίζεται με κάτω βλεφαροπλαστική;
Όταν η διόγκωση οφείλεται σε μόνιμη προβολή του περιοφθαλμικού λίπους, χαλάρωση των ιστών ή περίσσεια δέρματος, η κάτω βλεφαροπλαστική μπορεί να αποτελέσει την κατάλληλη χειρουργική επιλογή.
Κατά την επέμβαση, το λίπος μπορεί να αφαιρεθεί ή να επανατοποθετηθεί, ανάλογα με την ανατομία και τις ανάγκες του ασθενούς. Όπου χρειάζεται, αντιμετωπίζεται παράλληλα και η περίσσεια δέρματος. Η προσέγγιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη, ώστε να διατηρούνται η φυσική μορφή, η στήριξη και η λειτουργία του κάτω βλεφάρου.
Δείτε επίσης: Βλεφαροπλαστική και ανάρρωση: Πόσο διαρκεί η αποκατάσταση μετά την επέμβαση;
Η κάτω βλεφαροπλαστική δεν αποτελεί λύση για κάθε μορφή πρηξίματος. Δεν ενδείκνυται, για παράδειγμα, όταν η διόγκωση προκαλείται από ενεργή αλλεργία, φλεγμονή ή συστηματικό νόσημα. Για αυτό προηγείται πλήρης οφθαλμολογική και οφθαλμοπλαστική αξιολόγηση.
Πότε χρειάζεται άμεσος έλεγχος;
Το πρήξιμο κάτω από τα μάτια χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν:
- εμφανίζεται ξαφνικά και επιδεινώνεται,
- είναι έντονο μόνο στη μία πλευρά,
- συνοδεύεται από πόνο ή έντονη ερυθρότητα,
- το βλέφαρο είναι θερμό και ευαίσθητο,
- υπάρχει πυρετός ή γενική αδιαθεσία,
- παρουσιάζεται διπλωπία ή περιορισμός των κινήσεων του ματιού,
- εμφανίζεται θολή ή μειωμένη όραση,
- υπάρχει έντονη φωτοευαισθησία,
- έχει προηγηθεί τραυματισμός.
Η επώδυνη, θερμή και ερυθρή διόγκωση, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από μεταβολή της όρασης ή γενικά συμπτώματα, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλό αισθητικό πρόβλημα.
Το πρήξιμο κάτω από τα μάτια μπορεί να είναι παροδικό και να σχετίζεται με κατακράτηση υγρών ή κόπωση, αλλά μπορεί επίσης να οφείλεται σε αλλεργία, βλεφαρίτιδα, εντοπισμένη φλεγμονή ή μόνιμες ανατομικές μεταβολές των κάτω βλεφάρων. Η σωστή διάκριση ανάμεσα στο πραγματικό οίδημα και στις σακούλες που δημιουργούνται από προβολή λίπους είναι απαραίτητη για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Η Δρ. Δήμητρα Πορτάλιου, Χειρουργός Οφθαλμίατρος – Οφθαλμοπλαστικός, αξιολογεί εξατομικευμένα την περιοχή των κάτω βλεφάρων, εξετάζοντας την ποιότητα του δέρματος, τη θέση των λιπωδών διαμερισμάτων και τη λειτουργία των βλεφάρων. Με βάση την αιτία και τα ανατομικά χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς, καθορίζεται αν χρειάζεται συντηρητική αντιμετώπιση, ειδική οφθαλμολογική θεραπεία ή χειρουργική αποκατάσταση.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί η έλλειψη ύπνου να προκαλέσει πρήξιμο κάτω από τα μάτια;
Η ανεπαρκής ξεκούραση μπορεί να κάνει την περιοχή να φαίνεται πιο διογκωμένη και κουρασμένη. Όταν όμως το πρήξιμο είναι μόνιμο, πιθανόν να συνδέεται και με ανατομικούς παράγοντες, όπως χαλάρωση των ιστών ή προβολή λίπους.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο πρήξιμο και στις σακούλες κάτω από τα μάτια;
Το πρήξιμο συχνά μεταβάλλεται μέσα στην ημέρα και μπορεί να οφείλεται σε κατακράτηση υγρών ή φλεγμονή. Οι σακούλες είναι συνήθως πιο σταθερές και σχετίζονται συχνότερα με προβολή λίπους και χαλάρωση των κάτω βλεφάρων.
Βοηθούν τα ψυχρά επιθέματα;
Τα ψυχρά επιθέματα μπορεί να περιορίσουν προσωρινά ένα ήπιο οίδημα. Δεν μπορούν, όμως, να διορθώσουν τις μόνιμες σακούλες που οφείλονται σε ανατομικές μεταβολές.
Πότε χρειάζεται κάτω βλεφαροπλαστική;
Η κάτω βλεφαροπλαστική μπορεί να ενδείκνυται όταν υπάρχουν μόνιμες λιπώδεις προβολές, χαλάρωση ή περίσσεια δέρματος. Η καταλληλότητα της επέμβασης καθορίζεται μετά από εξειδικευμένη αξιολόγηση του κάτω βλεφάρου.
Πότε το πρήξιμο πρέπει να με ανησυχήσει;
Χρειάζεται άμεσος έλεγχος όταν το πρήξιμο εμφανίζεται ξαφνικά, είναι επώδυνο, έντονα ερυθρό ή συνοδεύεται από πυρετό, διπλωπία, περιορισμό των κινήσεων του ματιού ή αλλαγή στην όραση.